Świece japońskie to jedna z najstarszych metod analizowania i konstruowania wykresów. Każda pojedyncza świeca to oddzielna historia. Stanowi ona obrazowe odbicie rynku finansowego. Na podstawie wyglądu już jednej świecy można dokonać interpretacji sytuacji rynkowej. Dlatego warto poszerzyć swoje horyzonty i dowiedzieć się czegoś więcej o tej niezwykle przydatnej metodzie.
Odrobina historii.
Świece japońskie są jedną z najstarszych technik analizowania wykresów.
Ich historia sięga XVII wieku kiedy to w Japonii zaczęto zawierać pierwsze transakcje terminowe na ryż. Munehisa Homma, handlarz ryżem uważany jest za pierwszego tradera posługującego się wykresem do oceny sytuacji na rynku ryżowym. Dążąc do osiągania coraz większych zysków jako pierwszy dokonał analizy psychologicznej uczestników rynku oraz opracował zasady dotyczące interpretacji ich zachowań. W początkach handlu terminowego stosowano wykresy punktowe, na których zaznaczano jedynie ceny zamknięcia. Kolejno punkty przyjęły postaci palików, a następnie słupków. Po roku 1800 pojawiły się pierwsze wykresy kotwicowe by ostatecznie zyskać formę świec japońskich w obecnej formie. Formacje świecowe używane obecnie są zebranymi w schematy obrazami aktualnego stanu psychologicznego rynku, czyli inaczej mówiąc wszystkich uczestników rynku. Inwestorzy japońscy uważali, że inwestowanie stanowi pewnego rodzaju wojnę a wojna wymaga przygotowania odpowiedniej strategii. Tylko dobrze dopracowana strategia każdego ruchu, gotowość zarówno na spadek jak i na wzrost ceny, gwarantuje sukces którym w inwestowaniu jest zysk. Technika świec japońskich dopiero ok. 1990 roku dotarła do Europy i USA. Do tego momentu powszechne było używanie wykresów słupkowych oraz liniowych. Propagatorem świec japońskich był Steve Nison autor książki „Świece i inne japońskie techniki analizowania wykresów". Nison wiele miesięcy spędził w Japonii ucząc się od tamtejszych mistrzów. Dzięki temu udoskonalił i zmodyfikował wiele technik i szeroko przyczynił się do ich popularyzacji. Ciekawostką jest także samo nazewnictwo świec. Ponieważ metoda ta wywodzi się z Japonii, świece posiadają oryginalne japońskie nazwy, tłumaczenia na język angielski w większości dokonali : Steve Nison i Gregory Morris a dopiero z języka angielskiego nazwy tłumaczono na język polski. Chcąc zachować w miarę dokładny sens określeń japońskich bywa, że nazwy poszczególnych świec są zaskakujące np. Spadająca gwiazda lub Nagrobek.
Budowa świecy
Pojedyncza świeca składa się z prostokąta oraz wystających z niego cienkich linii zwanych cieniami. Zazwyczaj każda świeca posiada dwa cienie: górny i dolny. W praktyce możemy spotkać też świece z jednym cieniem lub bez cienia. Cienie przedstawiają ekstremalną cenę danego instrumentu w określonym czasie. Cień górny wskazuje cenę maksymalną, cień dolny pokazuje cenę minimalną. Najważniejsza, prostokątna część świecy nazywana jest korpusem. Korpus przedstawia odległość miedzy ceną otwarcia i zamknięcia w danym okresie czasu.
Ceny otwarcia i zamknięcia określają krańce korpusu świecy oraz jego barwę. Jeżeli od początku badanego okresu cena wzrosła, korpus ma kolor biały z ceną otwarcia u dołu i zamknięcia u góry. W przeciwnym wypadku korpus jest czarny z ceną otwarcia u góry i zamknięcia u dołu. O długości górnego i dolnego cienia/knota/ decydują ekstrema cenowe najmniejsze i największe wartości ceny w badanym okresie/. Długość i kolor korpusu pozwalają określić kto i jak dużą posiada przewagę na rynku : byki /kupujący/ czy niedźwiedzie /sprzedający/.W praktyce można spotkać skrajne sytuacje, w których świeca może nie posiadać korpusu, cieni lub składać się wyłącznie z poziomej kreski. Spotykane są również inne konwencje dotyczące kolorów świecy np. w programach komputerowych świece białe są zazwyczaj niepokolorowane. Aby zbudować świecę japońską musimy dysponować : ceną otwarcia z badanego okresu, ceną zamknięcia z badanego okresu,
najniższą ceną z badanego okresu oraz najwyższą ceną z badanego okresu.
Najbardziej obrazowo budowę świecy można przedstawić rysunkiem:
Rodzaje świec
Biorąc pod uwagę długość korpusu oraz cieni podział świec może być różny. Gregory Morris wyróżnił kształty świec: długie korpusy – long days, krótkie korpusy – short days, marubozu,
szpulki – spinning tops oraz doji - niewielkie cienie. Występują one na początku trendu, często jako składowe formacji odwrócenia trendu. Spotykane są także podczas pokonywania ważnych wsparć i oporów. Są oznaką siły rynku i zdecydowania do kupowania lub sprzedawania. Na szczególną uwagę wśród długich korpusów zasługuje świeca Marubozu. Zależnie od miejsca w którym się znajduje ma różne znaczenia. Jest uważana za znak kontynuacji trendu. Natomiast Steve Nison podzielił świece na : długie korpusy, szpulki, doji, świece wysokiej fali.
Podstawowe kształty
Wykorzystując poniżej opisane trzy podstawowe rodzaje świec każdy inwestor, nawet początkujący będzie potrafił dokonać analizy rynku finansowego.
Długie korpusy- Long days
Posiadają długi korpus oraz niewielkie cienie. Występują przeważnie na początku trendu (często jako składowe formacji odwrócenia trendu). Świece te pojawiają się również przy pokonywaniu ważnych wsparć i oporów. Sygnalizują siłę rynku i zdecydowanie do kupowania lub sprzedawania.
Szpulki
Szpulki nazywane przez S.Nisona świecami wysokiej fali , pojawiają się na rynku w chwilach wahania. Dłuższe cienie w jedną i drugą stronę świadczą o niezdecydowaniu na rynku przy jednoczesnym zachowaniu płynności. Szpulki charakteryzują się krótkim korpusem i długim cieniem. Długi górny cień charakterystyczny jest dla końca trendu wzrostowego, natomiast dolny dla schyłku trendu spadkowego. W sytuacji gdy szpulki mają tylko jeden bardzo długi cień zwykle są zwiastunami zmiany kierunku. Tworzą wtedy takie formacje jak np. Spadająca Gwiazda lub Młot. Bywają takie sytuacje kiedy na rynku panuje wyczekiwanie i zastój wtedy zarówno korpus jak i cienie szpulek są krótkie.
Doji jest świecą, która nie posiada korpusu. Niektórzy uważają, że jest ona odmianą szpulki.
Wyróżniamy trzy odmiany doji: Long-Legged Doji, czyli Długie Nogi / oba jej cienie są długie /.Zwykle pojawia się przy szczytach sygnalizując wyczerpanie siły kupującej. Dragonfly Doji czyli Ważka /ma długi dolny cień/.Jest wyjątkowym sygnałem kupna po silnych spadkach, w połączeniu z długą czarną świecą np. Czarną Marubozu, tworzy silny sygnał zwany Harami Cross. Gravestone Doji czyli Nagrobek /ma długi górny cień /. Pojawienie się jej po wzrostach zapowiada spadki. Świece doji wzmacniają formacje odwrócenia trendu kiedy wchodzą w ich skład. Przy większej ich ilości tracą na znaczeniu ponieważ oznacza to zmniejszoną płynność lub niezdecydowanie. Four Price Doji jest świecą występującą bardzo rzadko, z reguły na niezwykle niepłynnych rynkach. Wtedy wszystkie cztery ceny /otwarcia, maksymalna, minimalna i zamknięcia/ są identyczne.
Formacje świecowe
Formacje świecowe są odbiciem zachowania się inwestorów na rynku. Powstają w wyniku połączenia kilku świec na wykresie ale należą do nich również pojedyncze świece. Formacje świecowe dzielą się na:
Formacje odwrócenia trendu zapowiadające hossę: Długi biały korpus, Młot ,Odwrócony młot, Formacja objęcia hossy.
Formacje odwrócenia trendu zapowiadające bessę: Długi czarny korpus, Wisielec, Spadająca gwiazda, Formacja objęcia bessy
Formacje kontynuacji trendu
Formacje kontynuacji bessy
Formacje kontynuacji hossy