Początek września br. przyniósł kolejny rekord inflacji w Polce i jedenastą podwyżkę stóp procentowych przez RPP, tym razem o 0,25%. Wczoraj stopy procentowe o 0,75% podniósł Europejski Bank Centralny. Przyjmuje się, że okres, w jakim podwyżki zaczynają oddziaływać na inflację i gospodarkę, to ok. 2-3 kwartały. Tymczasem w październiku br. upłynie rok od pierwszej podwyżki stóp procentowych w Polsce. Pomimo rekordowo długiej serii podwyżek, inflacja wciąż rośnie, a jedyny skutek, jaki udało się osiągnąć, to drastyczne spowolnienie gospodarcze. Sytuacja wygląda podobnie nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Przed RPP i innymi bankami centralnymi pojawia się więc zasadne pytanie: czy kolejne podwyżki mają sens?
Chcąc znaleźć odpowiedź na to pytanie, należałoby zastanowić się, jakie są powody tak wysokiej inflacji. Obecna ma swoje źródło w wybuchu epidemii Covid-19 i związanych z nią, przerwanymi łańcuchami dostaw. Na to nałożyły się kryzysy: energetyczny i żywnościowy, wywołane - z premedytacją - przez Rosję. Wszystko to są szoki podażowe, co oznacza, że globalny wzrost cen jest napędzany niedoborami produkcji w zakresie półprzewodników, energii i żywności, jakie następnie oddziaływały na inne sektory.
Czy podnoszenie stóp procentowych i zacieśnianie polityki pieniężnej jest odpowiednim narzędziem do walki z tego typu inflacją? Czy stopy procentowe w Polsce na poziomie 10% spowodują, że Rosja odkręci Europie kurek z gazem? Oczywiście, że nie. Problem polega na tym, że bankierzy centralni nie mają innego narzędzia do walki z inflacją o charakterze podażowym. Mówiąc wprost, Fed, ECB czy RPP nie mają narzędzia, żeby zachęcić firmy do produkcji większej ilości półprzewodników, prądu czy żywności. Banki centralne mogą jedynie sprawić, że konsumenci będą mieli mniej pieniędzy na kupowanie tych dóbr i zaczną te - oszczędzać. Choć faktycznie ostatecznym efektem będzie spadek aktywności w całej gospodarce, a co za tym idzie, oczekiwań inflacyjnych wśród konsumentów, to jednak oszczędzanie, jak wszystko, ma swoje granice.
W przypadku dóbr, na które popyt jest mało elastyczny, a takimi właśnie są żywność i energia, dalsze zacieśnianie polityki pieniężnej nie przyniesie istotnych rezultatów, ponieważ są to dobra podstawowe, z jakich nie sposób zrezygnować, niemal niezależnie od ich ceny. Co więcej, dalsze, globalne zacieśnianie polityki pieniężnej będzie utrudniać finansowanie nowych inwestycji m.in. w tych sektorach, co (na pewno) nie poprawi sytuacji, a wręcz przeciwnie, może przynieść skutek odwrotny od zamierzonego.
Znaleźliśmy się zatem w momencie, gdzie bankierzy centralni powinni zachować ostrożność, aby nie przesadzić z zacieśnieniem polityki pieniężnej, co w przeszłości wielokrotnie się już zdarzało. Do gry natomiast powinni wejść politycy, którzy mają moc sprawczą i narzędzia, żeby walczyć z prawdziwymi źródłami inflacji. Z tej perspektywy należy pozytywnie ocenić przedstawiony ostatnio plan Unii Europejskiej w zakresie wprowadzenia maksymalnych cen na rosyjską ropę i gaz, które momentalnie spotkało się z reakcją Rosji, co świadczy o ich potencjalnej skuteczności. Działania te są jednak niewystarczające. Tymczasowe zawieszenie unijnego systemu handlu emisjami (ETS), czy przedłużenie działania w pełnym wymiarze, przeznaczonych do zamknięcia w tym roku, niemieckich elektrownie atomowych, mogłoby rozwiązać sprawę kryzysu energetycznego tej zimy. Do tego jednak brak woli i determinacji ze strony polityków w UE.
Autor: Grzegorz Chłopek, Dyrektor Zarządzający, iWealth oraz Jacek Maleszewski, Dyrektor Zespołu Doradztwa, iWealth
Komentarze
Sortuj według: Najistotniejsze
Nie ma jeszcze komentarzy. Skomentuj jako pierwszy i rozpocznij dyskusję